De wereld is kleiner geworden, waardoor er nieuwe verdwaalde diersoorten in onze wateren verschijnen. De Amerikaanse rivierkreeft is daar een voorbeeld van; deze exoot dook in de jaren tachtig bij ons op. Tegenwoordig zie je ze in augustus en september massaal op voet- en fietspaden, want maar liefst 99 procent van de ongeveer 200 eitjes groeit uit tot jonge kreeften. Altijd natte sloten leiden ertoe dat er in Nederland in één jaar drie of zelfs vier generaties zijn. De kreeften verdringen daardoor andere diersoorten zoals kikkers. In een kale, door kreeften leeggeknipte sloot is het voor hen slecht overleven. Daarom moeten deze kreeften actief afgevangen worden.
Tegelijkertijd zijn kanalen en plassen ook vaker troebel met weinig biodiversiteit. Deze toestand wordt in stand gehouden door bodemwoelende vissen zoals brasem en karper. Bodemwoelende vissen wervelen het slib op voor voedsel, waardoor er extra voedingsstoffen vrijkomen die de algengroei stimuleren. Hierdoor kunnen planten en vissen nauwelijks groeien en blijft de waterkwaliteit verslechteren. Ook dit is een probleem dat hardnekkig is en alleen met afvangen is op te lossen.
Deze beide voorbeelden tonen wat de gevaren en risico’s zijn als we stoppen met het actief beheer van dierpopulaties. Maar we maken het moeilijker dan nodig. Want juist stilstand bij kreeftenvangst en visbeheer zorgt voor achteruitgang van water.
Sportvissers als onbenutte troef
Wat kunnen we in onze aanpak nog effectiever doen? De inzet van sportvissers en de versoepeling van voorwaarden voor de vangst van invasieve schaaldieren. Sportvissers vormen op dit moment een onbenutte troef. Vaak wordt vergeten hoe groot de sportvisserij is; hun vereniging is na de KNVB de grootste sportvereniging van Nederland. Laten we dit netwerk van enthousiaste natuurliefhebbende vrijwilligers inzetten. In plaats van hun hobby steeds verder in te perken door strenge regels, zouden we hen juist actief moeten betrekken bij het beheer van onze wateren.
Door vangstprogramma’s met sportvissers op te zetten, kunnen we hen inzetten als actieve beheerders. De sportvisserij heeft immers goed water nodig, ofwel: goed viswater. De visserij ervaart als geen ander de gevolgen van verslechtering van het water. Vissers kunnen helpen knelpunten te signaleren en doelgericht de visstand te beheren. Hiermee zouden ze een onderdeel van de oplossing kunnen zijn voor de bodemwoelende vissen.
Met alleen beroepsvissers kom je er niet
Voor het afvangen van rivierkreeften geldt hetzelfde. Ook hier moeten de landelijke regels worden verruimd. Nu mogen alleen beroepsvissers en medewerkers in dienst of opdracht van de overheid rivierkreeften vangen met korven en netten. Volgens het Nederlands Expertise Centrum Exoten is de vangst door beroepsvissers onvoldoende om de populatie exotische rivierkreeften in te dammen. Alleen wanneer dankzij verruiming een groot deel van de populatie wordt verwijderd, zal er daadwerkelijk een effect optreden.
Op naar een watergebied in balans, zonder kaalgeknipte sloten en troebele wateren
Misschien kunnen we dan weer naar een watergebied in balans zonder kaalgeknipte sloten en troebele wateren – zonder verdwaalde dieren die het voor ons verstieren. Want goede waterkwaliteit maakt vissen, varen en zwemmen mogelijk. En daar doen we het allemaal voor in het waterschap: herstel van de waterkwaliteit, zodat we er samen weer volop van kunnen genieten.
Floris-Jan Blok is lid algemeen bestuur namens de VVD in Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, portefeuille waterkwaliteit, en voorzitter Auditcommissie